خواص دارویی روغن های گیاهی

 
خواص دارویى روغن هاى گیاهى Essential Oils

جذب روغن ها از طریق پوست

اگرچه بر اساس مطالعات انجام شده روغن‌های معطر می‌توانند از طریق بوییدن تأثیر گذار باشند ولی مالش آنها بر روی پوست نیز از جمله روش‌های قابل اعتماد در درمان است. به علت این که مولکول‌های این مواد به سرعت از طریق پوست جذب گردش خون می‌شوند ازاینرو می‌توانند اثر مهمی در درمان داشته باشند ولی نکته مهم عوارض جانبی این روغن هاست که اگر توسط فرد غیر مجرب و بدون مشاوره با پزشک متخصص به کار برده شود، ظهور می‌نماید.

 

 

تست پوست

توصیه می‌شود که افرادی که برای اولین بار این روغن‌ها را به کار می‌برند آزمون پُشته‌ای (Patch test) را انجام دهند به این صورت که قطره‌ای از روغن را روی پوست ساعد یا قسمت خارجی ران بچکانند و سپس روی آن یک پانسمان قرار دهند اگر پس از ۴۸ ساعت خارش یا التهابی بر روی پوست ایجاد نشود استعمال خارجی این روغن بی ضرر است.

تأثیر رایحه یاسمن در افسردگی

یکی از کاربردهای عطر درمانی در درمان افسردگی است. توصیه می‌شود بیماران افسرده یکی از روغن‌های اسانس گل سرخ، بادرنجبویه، یاسمن و یا روغن میوه‌هایی همانند لیمو، پرتقال، سیب و یا گریپ فروت را تهیه کنند و پس از این که آن را روی دستمال ریختند در فواصل مختلف استشمام نمایند. می‌توان ۱۵ قطره از روغن‌های توصیه شده را در ۵۰ میلی لیتر روغن بادام ریخت و روزی چند بار نواحی گردن و کمر را توسط آن مالش داد.

 

 

 

 

طبق تحقیقات بعمل آمده هر کدام از روغن های ضروری یا پایه دارای یک فرکانس خاص می باشند که در جدول ذیل به آن اشاراتی می نمائیم :

 

 

حال به خواص دارویی برخی از روغن ها اشاره مختصری می نمائیم :

1ـ روغن نارگیل: مالیدن روغن کهنه نارگیل براى تسکین درد کمر، بواسیر و زانو مؤثر است و در صنعت صابون و شامپوسازى بهترین روغن است. همچنین خوردن و مالیدن روغن نارگیل بر بدن براى تقویت عضلات و موى سر مفید است.

2ـ روغن بادام زمینى: که روغنى آراشیه نامیده مى شود یکى از روغن هاى سبک و مرغوب است و تقریبا 25% پروتئین دارد. این روغن به طور خالص یا مخلوط با روغن زیتون مصرف غذایى و دارویى دارد. مالیدن این روغن قبل از حمام بر پوست سر براى شوره سر و ریزش مو مفید است.روغن بادام زمینى به علت داشتن ویتامین fو فقدان کلسترول خالص براى افرادى که چربى خون شان زیاد است مفید بوده و از بروز بیمارى آتروم (جمع شدن چربى در جدار شریان ها) پیشگیرى مى نماید.

3ـ روغن به: خوردن روغن به براى درمان اسهال مزمن، زخم معده و روده مفید است. مالیدن این روغن بر بدن براى درمان جرب و گال، معالجه شوره سر، شپش بدن، صداى وزوز گوش، زخم ها و سوزش دهان مفید است. همچنین مالیدن روزانه یک مرتبه روغن به بر کف دست و پا از دفع عرق زیاد جلوگیرى مى کند.

4ـ روغن پسته: روغن پسته قلب را تقویت مى کند و خوشبوکننده دهان است. چکاندن چند قطره روغن پسته در بینى براى تقویت حافظه و دفع سموم مؤثر است. این روغن در عطرسازى مصرف فراوان دارد.

5 ـ روغن زرده تخم مرغ: مالیدن این روغن بر پوست سر جهت رویاندن موها بسیار مؤثر است. همچنین مخلوط روغن زرده و زعفران جهت خون مردگى اعضاى بدن و مالیدن آن به تنهایى براى درمان شقاق و کف پا مؤثر است.

6ـ روغن فندق: از مغز فندق تهیه مى شود و روغنى است به رنگ زرد روشن با طعمى ملایم که در آشپزى کاربرد دارد و اثرات درمانى آن شبیه روغن بادام است. برخى نقاشان، روغن فندق را در روغن نقاشى داخل مى کنند تا تابلوهاى رنگ روغنى زودتر خشک شوند.

مصرف روغن فندق به مدت دو هفته و روزانه 15 گرم در دفع کرم کدو مؤثر است ضمن اینکه مخلوط مساوى روغن فندق با روغن زیتون براى سرخ کردن رنگ موها مفید است. این روغن در عطرسازى هم مصرف مى شود همچنین مقوى معده بوده و بهترین داروى ریزش مو است.

اگر این روغن را سریعا به محل گزیدگى عقرب و رتیل بمالید زهر را از بین مى برد.

7ـ روغن مغز هسته هلو: براى تسکین دردها و ناراحتى هاى بواسیر مالیدن روغن هسته هلو بر موضع مفید است. این روغن همچنین براى تسکین درد گوش مؤثر بوده و اگر آن را با عسل مخلوط نموده و شب بر روى دست ها بمالید براى نرم نگه داشتن دست ها بسیار مفید است.

8 ـ روغن زیتون: این روغن به رنگ طلایى بوده خواص طبى و ارزش غذایى فراوان دارد. ملین، سهل الهضم، کاهنده میزان کلسترول براى بیماران قلبى که عروق آنان گرفته و دیابتى ها تجویز مى شود. در معالجه بعضى بیمارى هاى دستگاه گوارش، قولنج روده و امراض جلدى از آن استفاده مى شود. از نظر غذایى هر گرم روغن زیتون 9 کالرى انرژى تولید مى کند. در صورتى که هر گرم پروتئین فقط 4 گرم کالرى تولید مى کند روغن زیتون نرم کننده پوست دست و صورت است و استفاده از آن در آشپزى باعث لذیذ شدن بیشتر غذاها مى گردد.

9ـ روغن نعنا: این روغن که همان پماد مانتول است از اسانس نعنا گرفته مى شود و در صورت مالش بر عضو، اثر آرام کننده بر دردهاى موضعى داشته و براى رفع دردهاى عصبى (سیاتیک)، سردرد و درد دندان به کار مى رود. همچنین به عنوان یک ماده ضد عفونى کننده کاربرد دارد. از روغن های بسیار پرکاربرد در صنایع غذایی و  آرایشی بهداشتی ( تولید پماد و کرمها و عطرها) است که در طب سنتی جایگاه ویژه ای دارد. دارای خاصیت ضد عفونی کنندگی است. در موارد سینوزیت، سردرد های میگرنی و سرماخوردگی، ماساژ روغن نعنا بر ناحیه ی سینوس و ناحیه ی گیجگاهی، بسیار توصیه شده است. روغن نعنا بخاطر وجود ماده موثره ی منتول ،تأثیر زیادی در  باز شدن سینوس ها و بینی دارد.

10ـ روغن دارچین: این روغن برطرف کننده پادردهاى رطوبتى و دردهاى رطوبتى مفاصل است. از دارچین بخاطر خاصیت گرم کنندگی و تند و تیز آن ، در درمان سرماخوردگی ها و التهاب مفاصل و روماتیسم ماساژ  داده میشود. تنه و بدنه ی دارچین برای انگشتان دست و پا مفید است. همچنین دارچین باعت کاهش فشار خون میشود ( برای بیماران دیابتی)

مصرف دارچین در حین حاملگی توصیه نمیشود بخاطر خاصیت حساسیت زا بودنش.

همچنین درمان کننده دردهاى معده است. به خانم هاى حامله و کسانى که دچار زخم و ناراحتى هاى مشابه معده هستند توصیه مى کنیم روغن دارچین بخورند. چکاندن این روغن در گوش باعث از بین بردن سنگینى گوش مى شود.

11ـ روغن برگ حنا: مقوى و مسکن درد اعصاب و مفاصل است، مخلوط آن با روغن زیتون موهاى ریخته شده را دوباره مى رویاند. براى تقویت موى سر بسیار مفید بوده و سر را ضد عفونى مى کند، مخلوط آن با پیه جهت التیام زخم خصوصا گوشه کردن ناخن بسیار مؤثر است.

12ـ روغن گل حنا: این روغن از جوشانده آن در روغن زیتون به دست مى آید. مقوى مو و نیکوکننده رنگ رخسار است. ترکیب روغن گل حنا با موم و روغن گل سرخ جهت درد پهلو و کوفتگى اعضا سود فراوان دارد.

13ـ روغن کنجد: طبیعت این روغن گرم است، روى پرزهاى معده را مى پوشاند از این رو جهت مبتلایان به زخم معده ارزش زیادى دارد. روغن کنجد براى جلاى موى سر بسیار مفید بوده، چاق کننده بدن، لطیف کننده صدا، زیادکننده استقامت بدن در برابر سموم جانوران گزنده است. همچنین مالیدن این روغن بر روى زخم سوختگى مفید است. اگر آن را با زرده تخم مرغ مخلوط کرده و روى ورم هاى جلدى و ورم پلک بگذارید آن را فرو مى برد ضمن اینکه اثر ملین داشته و چون تند نمى شود در مصارف درمانى مرغوب تر از روغن زیتون است.

14ـ روغن گل سرخ: این روغن که از جوشاندن آب گل سرخ در روغن کنجد به دست مى آید جهت درد اعضا و کوفتگى آن بسیار مؤثر است. این روغن از دیرباز در صنعت عطرسازى به کار مى رود. از این روغن جهت سوختگى و محل گزش حشرات استفاده مى شود. دارای افزایش قدرت شهوت و در دمان اضطراب و افسردگی کاربرد دارد.

15ـ روغن سویا: این روغن وقتى به صورت گیاهى در مى آید از آن در تهیه سالاد و سس مایونز استفاده مى شود. این روغن گیاهى مقدار کمى اسیدهاى چرب اشباع شده دارد و عارى از کلسترول است با وجود این تمام چربى هاى ضرورى را داراست لذا احتمال خطرات قلبى را کاهش مى دهد، انعطاف رگ هاى خونى را زیاد مى کند، در جلوگیرى از سرطان هاى پروستات و سینه نقش بسزایى دارد و به علت نداشتن کلسترول براى همه افراد عموما افراد چاق، سالخورده و فشارخون بالا مؤثر است.

16ـ روغن سیاه دانه: از دیگر روغن های مفید که در درمان های مختلف کاربرد دارد روغن سیاهدانه است. روغن سیاهدانه محتوی تانن، عصاره ی تلخِ نیژلین همچنین ساپوتین دارد. روغن سیاهدانه بسیار  گرم است و در تفویت و رشد مو نقش بسزایی دارد و میتواند موهای ریخته شده را از نو برویاند. ماساژ روغن سیاهدانه در امراضی همچون روماتیسم، نقرص، سیاتیک، آرتروز ، از بین بردن لک صورت ، و تقویت پوست بسیار مفید است.

در امراضی همچون زود انزالی  و سستیِ کمر  ماساژ این روغن در گودی کمر بسیار مفید است. همچنین افرادی که دچار سستی اندام ها  و رعشه هستند ، ماساژ روغن سیاهدانه در آن ناحیه بسیار مفید است.از سپیدى زودرس موها جلوگیرى کرده و در سیاهى مو نقش مؤثرى دارد، در رفع کرم هاى معده نافع است. همچنین جهت از بین بردن زگیل، ترک دست و پوست، درد مفاصل و تحلیل و ورم ها تأثیر بسزایى دارد.

17ـ روغن بذر کتان: به علت داشتن موسیلاژ بسیار بالا، نرم کننده بسیار خوبى است و در درمان یبوست تأثیر دارد. همچنین در درمان بیمارى هاى مجارى ادرار، زخم معده و دردهاى دوران پریود بانوان نقش بسیارى دارد.

18ـ روغن بابونه: ضماد روغن بابونه براى درد کمر و نقرس مفید است. چکاندن روغن بابونه شیرازى در بینى و مالیدن آن به پیشانى جهت رفع سردرد میگرنى و یک طرفه مؤثر بوده ورم را فرو مى نشاند و زخم هاى چرکى و آبکى را خشک مى کند؛ ترک پوست که بر اثر سرما باشد با این روغن معالجه مى شود. مالیدن این روغن بر ناحیه اى که درد مى کند باعث تسکین فورى مى شود.

19ـ روغن گل بنفشه: روغن این گیاه  بسته به نژاد این گیاه، خاصیت های متفاوتی داد. اما به طور کلی روغن بنفشه خواص بسیار زیادی در بیماری ها و تقویت عروق دارد. چنانچه در طب اسلامی بسیار در وصف  خواص این روغن نکاتی اشاره شده.

روغن بنفشه با داشتن ماده موثره های سالسیلاتها و آلکالوئید و فلانوئید ها  یک روغن جامع مورد مصرف است. از موارد استفاده ی  روغن بنفشه در تولید عطر و اسانس  و بخاطر داستن طبیعت سرد،  بسیار تب بر میباشد که با ماساژ این روغن بر سینوس ها هم برای سردرد های میگرنی هم برای سینوزیت و تب بسیار موثر و مفید است. همچنین خاصیت ضد التهاب  تثبیت کننده ی دیواره ی مویرگها بر مجاری تنفسی دارد که برای رفع این التهاب ، روغن بنفشه بر روی سطح قفسه ی سینه ماساژ میدهند. این  روغن باعث استحکام عروق در ناحیه ی مصرف و ماساژ میشود. در درمان آنفولانزا و حساسیت های تنفسی  بسیار موثر است. در سرماخوردگی و زکام، چکاندن شبی 2 قطره از روغن بنفشه در بینی ، تاثیر بسیار آنرا در درمان عارضه حس کنید. برای التهابات پوستی  و از بین بردن چین و چروک های پوستی مخصوصا" پوست صورت ، ماساژ این روغن در ناحیه، بسیار  مفید است.براى درمان سردرد و بیخوابى، مالیدن روغن بنفشه بر پوست سر و پیشانى مفید است. مالیدن این روغن بر سر مانع ریزش مو شده، موخوره و خشکى مو را برطرف مى کند، براى نرم کردن مفاصل، رفع خارش، نگهدارى ناخن، مالیدن روغن بنفشه بر پوست و روى ناخن بسیار مفید است. روغن بنفشه سرد و خواب آور بوده و براى خشکى بینى استفاده مى شود. مالیدن روغن بنفشه بر سینه اطفال جهت درمان سرفه خشک آنها بى نهایت مؤثر است.

20ـ روغن اسفند: این روغن از نظر طبیعت گرم و خشک است و براى فلج، رعشه، سستى، صرع و پریدن ناگهانى اعضاى بدن چه از طریق خوردن و چه از طریق ضماد مفید است. تنقیه با آن نیز براى تسکین درد کمر و سیاتیک و سردى کلیه و رحم نافع است.

21ـ روغن اسطوخدّوس: برای درمان میگرن بسیار مفید است و روغن آنرا بر شقیقه و گیجگاه  سر ماساژ داده همچنین دمنوش آن هم برای درمان میگرن مصرف میشود.براى درمان بیمارى هاى ریوى با دو تا سه قطره روغن اسطوخودوس و روغن بادام و زیتون، سینه و پشت بیمار را ماساژ دهید.

براى رفع خستگى و آرامش مى توانید چند قطره روغن اسطوخودوس را درون آب گرم ریخته و به مدت یک ربع ساعت در آن دراز بکشید. جهت خواب رفتن دست و پا از آن استفاده مى شود و همچنین درمان کننده روماتیسم، آرتروز و نقرس است.

22ـ روغن سنجد: این روغن از جوشاندن برگ سنجد در روغن زیتون به دست مى آید. مالیدن این روغن جهت تسکین درد و ورم مفاصل و اعضاى بى حس شده نافع است. مالیدن آن بر سر باعث بلندى موى سر مى شود و گذاشتن آن بر روى دمل چرکى چرک را از بین برده و زخم آن را التیام مى دهد.

23ـ روغن گردو: روغنى است با رنگ طلایى و طعم مطبوع گردو، حاوى امگا3 (داراى اسیدهاى چرب اشباع نشده با چند اتصال مضاعف)، بازکننده عروق و برطرف کننده چربى هاى مضر است. براى رفع درد مفاصل 4 قاشق غذاخورى به صورت استعمال خارجى مصرف مى شود.

24ـ روغن زنجبیل: روغنى با رنگ طلایى متمایل به مسى این روغن به دلیل خاضیت گرم بودن اصطلاحا" به آن  روغن فصل سرما نیزگفته میشود که در سرماخوردگی و یخ زدگی بافت ها همچنین برای بیماری هایی از جمله روماتیسم، تأثیر بسزایی در انواع گرفتگی، کوفتگی بافت ها دارد.

این روغن ضد سرماخوردگی و لرز ، ضد درد های روماتیسمی، محرک گردش خون، آزاد کننده ی عروق خونی در محل ماساژ ، محرک تعریق و دفع سموم میباشد. همچنین ماساژ با این روغن در موارد خستگی زیاد کوفتگی، فعالیت شدید روزانه، با گرم کردن بافت، کمک به دفع اسید لاکتیک تجمع پیدا کرده در بافت، میکند. که بعد از ماساژ با این روغن اگر بافت گوشیده و بسته شود و گرمای حاصل حفظ شود بهتر است. قابلیت ضد انعقاد خون، ضد هیستامین، مفید جهت سرگیجه و تقویت نیروى جنسى. ماساژ آن ضد شوره و قارچ موى سر مى باشد. مصرف آن در مصارف خانگى و شیرینى بسیار مطبوع است.

25ـ روغن بادام شیرین: مقوى اعصاب، رفع بیخوابى، مفید براى سرفه خشک و صاف کردن صدا مى باشد. مالیدن آن به پلک چشم باعث رفع خستگى و دید بهتر مى شود. اگر مدتى مهره هاى پشت را ماساژ دهند براى نقرس و خمیدگى پیرامون مفید است. جهت پرپشت شدن ابرو و مژه ها استفاده مى شود.

26ـ روغن بادام تلخ: روغنى با رنگ طلایى تقریبا روشن و بوى ضعیف تلخى. جهت رفع لکه و صاف شدن چین و چروک پوست. رفع خشکى و ترک دست و پا و برطرف کردن درد و صداى گوش نافع است.

27ـ روغن تخم کدو: روغنى با رنگ سبز تیره با طعم تلخ کدو، که در مقابل نور، عقیقى رنگ مى شود. جهت درمان پروستات مفید است. همچنین براى مغز و اعصاب تأثیر مثبت دارد. مقدار توصیه شده از یک قاشق مرباخورى تا یک قاشق غذاخورى در روز مى باشد.

28ـ روغن شاهدانه: روغنى با رنگ سبز و طعم مطبوع شاهدانه خام. نشاط آور بوده و در رفع استرس نقش مؤثرى دارد. براى تنظیم خواب مفید است. مسکّن دردهاى عصبى، گرفتگى عضلانى است. براى سوختگى هاى شدید مفید بوده و ضد آفتاب است.

29ـ روغن جوانه نخود: خون ساز، اشتهاآور و مغذى است. افزاینده حرارت غریزى بدن بوده و تقویت کننده نیروى جوانى است. یک تا دو قاشق غذاخورى از آن در تقویت مو و رفع سردرد مفید است.

30ـ روغن کرچک: جهت افزایش رشد موى سر، مژه و ابرو بسیار سودمند است. نوع خوراکى آن در درمان یبوست نقش مؤثرى دارد. همچنین در رفع دل درد و دل پیچه بسیار نافع است. مالیدن آن بر سر کودکانى که در حال دندان در آوردن هستند حرارت سر کودک را کاهش داده و دندان در آوردن را راحت مى کند.

31-مریم‌گلی: (نام لاتین: Salvia officinalis) گیاهی است چند ساله و علفی، ریشه راست و دارای انشعابات فراوان ساقه راست و ارتفاع آن بین ۸۰-۵۰ سانتی متر می‌باشد. ساقه‌های جوان به رنگ سبز تیره وپوشیده از کرکهای انبوه و خاکستری رنگ است. با افزایش عمر گیاه، ساقه چوبی ور نگ آن قهوه‌ای می‌شود. برگها بلند ونیزه‌ای شکل می‌باشند. برگهای پایینی دارای دمبرگ بلند هستند در حالی که برگهای قسمت فوقانی ساقه، دمبرگ کوتاهی دارند. سطح فوقانی و تحتانی برگها پوشیده از کرکهای ظریف می‌باشد.گلها به رنگ بنفش متمایل به آبی، صورتی یا سفید و به صورت مجتمع در قسمت فوقانی ساقه‌ها روی چرخه‌های مخصوصی مشاهده می‌شوند.روی هرچرخه ۸-۵ گل وجود دارد میوه فندقه و به رنگ قهوه‌ای روشن یا تیره‌است. قطر تاج گیاه حدود ۵۵ سانتی متر است. وزن هزار دانه ۶۱/۵۵ گرم و طول دوره جوانه زنی ۱۲ روز می‌باشد.این گیاه از راسته لب‌گلی‌ها (Lamiales) و تیره نعنائیان (Lamiaceae) است.

32-روغن ریحان: در ماساژ برای درمان و بهبود افسردگی بسیار مفید است.

33-روغن آویشن: فوق العاده ضد میکروب بوده و سیستم ایمنی بدن را تقویت میکند همچنین برای مشکلات تنفسی و گوارشی کاربرد دارد.

 

34-روغن اوکالیپتوس: به عنوان ضدعفونی کننده در بسیاری از بیماری های عفونی مثل مخملک، آنفولانزا، سرخک و حصبه مورد استفاده قرار میگیرد.این روغن ضد اسپاسم و پایین آورنده ی قند خون  و دفع کننده ی انگل میباشد.

35-روغن رزماری: ضد درد ضد روماتیسم باعث گرم شدن عضلات میشود و ماساژ روغن آن برای عضلت بسیار مفید است

36-روغن فلفل قرمز: برای درمان سیاتیک ماساژ روغن آن مورد استفاده قرار میگیرد باعث تحریک جریان خون  و تقویت اعصاب  و تسکین درد سیاتیک میشود

 

37-روغن سیر: سیر به عنوان آنتی بیوتیک قوی وبه عنوان یکی از گیاهان مهم دارویی و چاشنی غذا شناخته میشود از آنطرف بخاطر وجود مقادیر گوگرد در ساختار ترکیباتش، در تقویت و رشد مو و تقویت پیاز مو بسیار مفید است. به طور کلی مسکن بوده برای کوفتگی ها و ضرب دیدگی ها و جای نیش حشرات، ضد ریزش مو و باعث رویش جدید موها میشود.

38-روغن میخک:از روغن این گیاه در اسانس های عطر و مواد موثره ی اولیه ی  ادکلان های شرکت های تولید کننده ی محصولات آرایشی بهداشتی ، استفاده میشود. از دیگر روغن هایی با خاصیت گرم، روغن میخک است که این روغن با داشتن خاصیت مسکن بودن در تسکین دندان درد بسیار موثر است. همچنین برای درد موضعی (درد مفاصل) در بدن میتوان روغن میخک را بر آن موضع ماساژ داد . از ترکیب روغن میخک با چند گیاه دیگر برای تقویت اعصاب  و افزایش حافظه استفاده میشود. این گیاه خاصیت ضد عفونی کنندگی دارد همچنین در طعم دهنده های غذایی هم مورد استفاده قرار میگیرد. در مواردی که بافت بدن دچار سرمازدگی شده باشد ماساژ  مخلوط روغن میخک، دارچین، زنجبیل در عضو سرما زده، بسیار مفید است.

 

 

مراجع:

کتاب قانون طب ابن سینا

کتاب داروهای گیاهی دکتر فرهاد  همت خواه

 

 

این مطلب را به اشتراک بگذارید

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn